22 juli 2025, door Sara Jansen
Een interview met ineke aquarius.
Jackfruit groeit in overvloed op het Oegandese platteland, maar bleef vrijwel onbenut. Tot Ineke Aquarius en Inez van Oord er iets nieuws in zagen: een ingrediënt dat vlees duurzamer maakt én boeren extra inkomen oplevert. Samen richtten zij Fiber Foods Group op, en ontwikkelden PrimeJack®: een gedroogde jackfruitvezel die inmiddels wordt gebruikt in onder meer de vegetarische McKroket.
In dit interview vertelt Ineke hoe dit product tot stand kwam, waarom ze begonnen in Oeganda, en wat er allemaal komt kijken bij het bouwen van een eerlijke voedselketen.
Via Project Jackfruit kunnen Corekees investeerders nu bijdragen aan de volgende stap: opschaling.
Kun je jezelf kort voorstellen aan de lezers?
‘’Ik ben Ineke Aquarius, 50 jaar, en ik woon in Amsterdam met mijn man en twee zonen. Al mijn hele werkende leven ben ik sociaal ondernemer. Vijf jaar geleden ben ik samen met Inez van Oord gestart met Fiber Foods. We woonden toen allebei met onze gezinnen in Oeganda, en wilden graag een duurzame en eerlijke onderneming opzetten waar veel kleine boeren – en vooral vrouwen – van kunnen profiteren. Dat werd een waardeketen rondom gedroogde jackfruit, die wij PrimeJack® noemen. Inmiddels woon ik weer in Nederland en werken we hard aan de opbouw van een markt voor dit duurzame ingrediënt.”
Wanneer en hoe kwam je op het idee om met jackfruit vleesvervangers te maken?
‘’Met jackfruit kwamen twee dingen samen. We merkten dat het lastig was om een onderneming op te zetten waar vrouwen van profiteren binnen bestaande waardeketens zoals koffie of vanille, omdat het land vaak van mannen is en zij ook de opbrengsten ontvangen. Jackfruitbomen staan daarentegen overal, als schaduwbomen, en de vruchten blijven vaak liggen.
Tegelijkertijd zagen we dat jackfruit aan de andere kant van de wereld steeds populairder werd, in curries, bitterballen en sandwiches. We begonnen met het idee om jackfruit in te blikken, zoals in Azië gebeurt, maar dat werkte niet goed. Uiteindelijk hebben we iets nieuws ontwikkeld: gedroogde jackfruit. Dat verliest 90% van zijn volume en gewicht, blijft langer houdbaar en is makkelijker te verwerken. Daarmee zijn we verder gegaan.’’
“Het is bijzonder om een stukje Oeganda terug te zien in een McKroket.”
Wat heeft jou ertoe aangezet om dit juist in Oeganda te doen?
“Ik heb de afgelopen 25 jaar af en aan in Oeganda gewoond en gewerkt. Door een decreet van een vroegere koning hebben veel families jackfruitbomen geplant, als vorm van voedselzekerheid. Er is dus ontzettend veel jackfruit aanwezig. Tegelijk leven er zo’n 3,5 miljoen kleine boeren die vaak nauwelijks rondkomen van hun land.
Veel van hen werken al op een regeneratieve manier, zonder kunstmest of pesticiden, met een mix van gewassen. Als je daarin een extra verdienmodel kunt aanbrengen, bijvoorbeeld via de jackfruit die er al staat, dan heb je een krachtige combinatie te pakken.’’
Hoe combineer je je werk in Nederland en in Oeganda?
‘’Ons team in Oeganda is ontzettend sterk. Met één of twee werkbezoeken per jaar kunnen we alles goed afstemmen. Al zou ik stiekem graag vaker gaan. Ik ben er heel graag.’
Hoe groot is het team van Fiber Foods in Oeganda, en wat doen zij precies?
‘’We werken daar met zeven mensen: vier vrouwen en drie mannen. Zij zijn verantwoordelijk voor:”
- de coördinatie van de tweewekelijkse oogsten
- het tracken van de hele keten via ons traceability-systeem
- R&D om nieuwe vezels te ontwikkelen en het product verder te verbeteren
- impactprogramma’s met partners om de sociale en ecologische impact te versterken
- Het ontwikkelen van nieuwe producten op basis van onze vezels (maar die houden we voorlopig nog even onder de pet )
Op welke mijlpaal van de afgelopen jaren ben je persoonlijk het meest trots?
‘’Toch wel de McKroket. Het is bijzonder om een stukje Oeganda,geteeld door kleine boeren en boerinnen, terug te zien in een product van een multinational als McDonald’s.’’
Wat maakt Project Jackfruit voor jou zo bijzonder?
‘’De potentie om op te schalen. Alles staat: de keten, het product, de impact. Dankzij Project Jackfruit kunnen we nu de volgende stap zetten, en letterlijk duizenden mensen laten profiteren van extra inkomen, terwijl aan de andere kant van de keten miljoenen mensen een gezonder, duurzamer product eten.’’
“De potentie om op te schalen is enorm. Duizenden mensen kunnen hier iets aan verdienen en miljoenen eten straks duurzamer.”
Waar kijk je het meest naar uit in het komende jaar?
‘’Dat de vleesindustrie PrimeJack® gaat inzetten om hybride vlees op grotere schaal beschikbaar te maken. Daarmee kunnen consumenten gezonder, duurzamer én goedkoper vlees eten. Wat ons betreft is dat een realistische stap richting een meer plantaardig dieet.”
Project Jackfruit is een investering in de productie van jackfruitvezel in Oeganda: een plantaardig ingrediënt dat tot 40% van vlees vervangt. Boeren verdienen aan de jackfruit die er al groeit, terwijl bedrijven hun producten kunnen verduurzamen.
